İslami İlimler -
Fıkıh
Abdestin Farzları
1) Yüzü yıkamak,
2) Elleri, dirseklere kadar kollarla birlikte yıkamak,
3) Başın dörtte birini meshetmek,
4) Topuklarıyla beraber ayakları yıkamaktır.
Abdestin Sünnetleri
1) Abdest almaya niyet etmek,
2) Abdeste eûzu besmele ile başlamak,
3) Abdeste başlamadan önce elleri bileklere kadar yıkamak,
4) Dişleri misvak veya fırça ile, yoksa parmaklar ile temizlemek,
5) Abdest organlarını peş peşe ara vermeden yıkamak,
6) Yıkanılan organları ovalamak.
7) Ağza suyu üç kere almak,
Oruçlu olmadığı zamanlarda gargara yapmak,
9) Burna üç kere su vermek ve sol el ile sümkürmek,
10) Yıkanan her organı üç kere yıkamak,
11) Abdestte çift organları yıkamaya sağ organdan başlamak,
12) Eller ve ayaklarda yıkamaya parmak uçlarından başlamak,
13) Sakalı olanların sakallarını hilâllemesi,
14) Parmaktaki yüzüğü oynatarak suyun altına ulaşmasını temin etmek,
15) Kulakları meshetmek,
16) Boynu meshetmek,
17) Başın tamamını meshetmek (kaplama mesh yapmak),
18) Parmakların arasını hilâllemek.
GUSÜL
Farzları
1) Ağıza su alıp boğaza kadar çalkalamak,
2) Buruna su çekip yıkamak,
3) Bütün vücudu yıkamak.
Sünnetleri
1) Gusle niyet etmek,
2) Besmele ile başlamak,
3) Bedenin bir tarafında pislik varsa onu önceden güzelce temizlemek,
4) Avret yerini yıkamak,
5) Gusülden evvel abdest almak,
6) Bedenine üç defa su dökmek ve suyu bedenin her tarafına ulaştırmak,
7) Su dökünmeye baştan başlamak, sonra sağ omuzuna, sonra sol omuzuna dökmek ilk defa döktüğü zaman bedeni oğmak ve suyu bedenin her tarafına ulaştırmak,
Ayağının olduğu yere su birikirse, abdest aldığı zaman ayak yıkamasını sonraya bırakmak.
TEYEMMÜM
Farzları
1- Niyet etmek,
2- Toprak veya toprak cinsinden bir şeye elleri iki defa vurup birincide yüzü, ikincide kolları mesh etmektir.
Teyemmümün Sünnetleri
1) Teyemmüme eûzu besmele ile başlamak,
2) Sırayı gözetmek,
3) Ara vermeden birbiri ardınca yapmak,
4) Toprağa vurunca elleri evvela ileri sürmek sonra geri çekmek,
5) Parmakların arasını açık tutmak,
6) Ellerini yerden kaldırınca toz varsa birbirine vurarak silkelemek.
NAMAZ
Namazın farzları onikidir. Bunlardan bir kısmı namazdan önce, namaza hazırlık niteliğindedir. Bunlara “namazın şartları” denir. Bir kısmı da, namaza durulunca yapılır ki, bunlara da “namazın rükûnları” denir.
Namazın Şartları
1- Hadesten Tahâret:Gözle görülmeyen pislikten temizlenmektir. Bu abdest almak, gusletmek, bunların mümkün olmadığı zamanlarda teyemmüm etmekle olur.
2- Necâsetten Tahâret: Gözle görülen pisliklerden temizlenmektir. Bu tür pislikler namaz kılan kimsenin vücudunda, elbisesinde, namaz kılacağı yerde olur.
3- Setrü’l-avret: Örtülmesi gereken yerlerin kapatılması demektir. Erkeklerde diz kapağı ile göbek arası, kadınlarda ise el, yüz ve ayak dışındaki her yerin örtülmesi gerekir. Namazın bir rüknünü edâ edecek kadar bir zaman içinde örtülmesi gereken bir organın dörtte biri açılırsa namaz bozulur.
4- İstikbâl-i Kıble:Namaz kılan kimsenin Kâbe yönüne dönmesidir. Göğsünü kıbleden çeviren kimsenin namazı bozulur.
5- Vakit:Farz ve vacip olan her namaz için belli bir vakit vardır. Namazların kendi vakitleri içinde kılınması farzdır. Vaktinden önce kılınamaz. Özürsüz olarak sonraya bırakmak günahtır.
6- Niyet:Kılacağı namazı zihnen hatırlamaktır. İmamın imâmete, cemaatın da imama uymaya niyetlenmesi gerekir.
Namazın Rükunları
1- İftitah Tekbiri: Namaza başlama tekbiridir. Niyetten sonra “Allâhu Ekber” diyerek eller yukarı kaldırılır, tekbir alınır.
2- Kıyam: Ayakta durmaktır. Gücü yetenler ayakta, yetmeyenler ise gücünün yettiği şekilde namazı kılarlar.
3- Kıraat:“Namazda Kur’ân okumak” demektir. Kıraat, kıyamdadır ve en az üç kısa âyet miktarı okunmalıdır.
4- Rükû:Kıraatten sonra eller dizlere erişecek şekilde eğilmekten ibarettir.
5- Sücûd:Rükûdan sonra ayak, diz ve ellerle beraber alnı ve burnu yere koymaktır. Yalnız alnın veburnun yere değmesi yeterli değildir. Alın yerin sertliğini hissetmelidir. Kalabalık cemaatlerde arka saftakiler ön saftakilerin sırtına secde edebilirler.
6- Ka’de-i Âhire:Namazın sonunda “et-Tehiyyâtü” duâsını okuyacak kadar oturmaktır.
Namazın Vâcibleri
1- Namaza “Allâhu ekber” diyerek başlamak,
2- Farz namazların ilk iki rekatında, vitir ve nafile namazların her rekatında “Fâtiha” sûresini okumak,
3- Fâtiha’yı zammı sûreden önce okumak,
4- Farz namazların ilk iki rekatında, vitir ve nafile namazların bütün rekatlarında, bir sûre veya en küçük sûre kadar üç kısa âyet, ya da uzun bir âyet okumak,
5- Secdede alınla beraber burnu da yere koymak,
6- İki secdeyi peş peşe yapmak,
7- Ta’dil-i erkâna uymak, yani her rüknü usûlüne uygun yapmak,
8- Üç veya dört rekatlı namazların ikinci rekatından sonra oturmak,
9- İlk ve son oturuşlarda “et-Tehiyyâtü”yü okumak,
10- Üç ve dört rekatlı farz namazlar ile vitir namazında ikinci rekâtta “et-Tehıyyâtü”den sonraayağa kalkmak,
11- Cemaatle kılındığı zaman sabah, akşam ve yatsı namazlarının birinci ve ikinci rekatlarında, ayrıca cuma ve bayram namazlarının bütün rekatlarında imamın, Fâtiha, sûre yahut ayetleri açıktan okuması,
12- Öğle ve ikindi namazlarının bütün rekatlarında akşam ve yatsı namazlarının birinci oturuştan sonraki rekatlarında kendi işiteceği kadar hafif bir sesle okumak,
13- Teravih namazında ve Ramazan’da teravihten sonra kılınan vitir namazında imamın “Fâtiha, sûre veya âyetleri” açıktan okuması,
14- İmama uyan kimsenin, “Fâtiha, sûre veya âyetleri” okumaması,
15- Vitir namazında “Kunut duası”nı okumak,
16- Bayram namazlarına ait ziyade tekbirleri almak,
17- Namazın sonunda sağa ve sola selâm vermek,
18- Gerektiğinde sehiv secdesi yapmak,
19- Namazda secde âyeti okunduğunda secde etmek.
Namazın Sünnetleri
1- Namaza başlarken, vitirde “kunut”a başlarken ve Bayram tekbirlerini alırken elleri kulak hizâsına kaldırmak, sonra bağlamak,
2- Her namazın ilk rekatında içinden “sübhâneke” okumak ve “eûzü besmele” çekmek,
3- Yalnız veya cemaatle kılınan namazlarda “Fâtiha”dan sonra“âmîn” demek,
4- Namazda, farz olan iftitah tekbiri hariç bütün tekbirler,
Namazın Edebi
Namazda; ayakta (kıyamda) iken secde yerine, eğilişte (rükû) ayaklara, otururken (tahiyyât) dizlerimizin üzerindeki ellerimize ve selamda omuz başlarına bakmak namazın edeblerindendir.
Sehiv Secdesi
Sehiv secdesi; “yanılma ve unutma secdesi” demektir. Namazın farzlarından birinin tehiri (geciktirilmesi) veya vaciplerin terk veya tehiri hâlinde yapılması gerekir.
Mesela; vitir namazında Kunut dualarını unutmak, Fâtiha’dan sonra zammı sûre okunması gereken yerde zammı sûreyi okumadan rükûya gitmek, birinci tahiyyâta oturmayı unutmak, namazda secde ayeti okunduğu zaman secde etmemek gibi durumlarda vacip terk edildiği için sehiv secdesi gerekir.
Üç veya dört rekatlı farz namazlar ile vitir namazında ikinci rekattan sonra tahiyyat’ı okuduktan sonra hemen ayağa kalkmayıp “Salli-Bârik” okuduktan sonra ayağa kalkmak, Fâtiha’yı okumadan zammı sûreyi okuyup daha sonra Fâtiha’yı okumadığını hatırlayıp Fâtiha’yı okumak, gibi durumlarda ise vâcip tehir edildiği için yine sehiv secdesi gerekir.
Sehiv secdesi yapılması gereken durumda unutup selâm verilirse namazın yeniden kılınması gerekmez.
